ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΤΗΣ ΞΕΧΩΡΙΣΤΗΣ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΤΩΝ ΑΠΟΡΡΙΦΘΕΝΤΩΝ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΩΝ ΕΝΔΥΣΗΣ;

Τα υφασμάτινα απόβλητα αποτελούν μεγάλο περιβαλλοντικό πρόβλημα, διότι ο κύριος και τελικός προορισμός τους είναι να καταλήγουν σε χώρους υγειονομικής ταφής. Στη σημερινή εποχή παράγονται, καταναλώνονται και πετιούνται περισσότερα ρούχα από ποτέ άλλοτε, με αποτέλεσμα το τρέχον γραμμικό μοντέλο αγοράς – χρήσης – απόρριψης να ασκεί τεράστια πίεση στον πλανήτη μας· στους πόρους, το περιβάλλον και το κλίμα του.

Προκειμένου να γίνει μία ουσιαστική μεταστροφή προς το μοντέλο της κυκλικής οικονομίας, απαιτούνται πολλές αλλαγές, τόσο στον τρόπο που παράγονται τα ρούχα, αλλά και στις συνήθειες της αγοράς και της απόρριψης των ρούχων, από εμάς τους καταναλωτές. Σαφώς το καλύτερο που θα μπορούσαμε να κάνουμε ο καθένας μας ξεχωριστά, είναι η μείωση της ποσότητας των ρούχων που διαθέτουμε, αλλά και η παράταση της ζωής τους.

Ο μόνος τρόπος για να αποκτήσουν τα ρούχα δεύτερη ζωή, ως ρούχα που μπορούν να φορεθούν ξανά, ή με κάποια άλλη μορφή ως ανακυκλωμένα πια προϊόντα, είναι η ξεχωριστή απόρριψή τους σε ειδικούς κάδους.

Πληροφορίες σχετικά με την κατανάλωση υφασμάτινων προϊόντων

  • Στην ΕΕ των 27 και στην Ελβετία, παράγονται ετησίως 7 με 7,5 εκατομμύρια τόνοι(μεικτοί) υφασμάτινων αποβλήτων — κάτι παραπάνω από 15 κιλά ανά άτομο. (1)
  • Μέχρι το 2030, τα ετήσια μεικτά υφασμάτινα απόβλητα θα μπορούσαν να ανέλθουν σε 9 εκατομμύρια τόνους, που αντιστοιχούν σε περίπου 20 κιλά ανά άτομο. (1)
  • >1% του υλικού που χρησιμοποιείται για την παραγωγή ενδυμάτων ανακυκλώνεται σε νέα ρούχα. (3)
  • Δεδομένου ότι τα είδη ένδυσης αποτελούν το μεγαλύτερο κομμάτι της κατανάλωσης υφασμάτινων προϊόντων στην ΕΕ (81%), η τάση που επικρατεί στο να χρησιμοποιούνται τα ενδύματα για όλο και μικρότερες περιόδους πριν την απόρριψή τους, συμβάλλει στην αύξηση των μη βιώσιμων προτύπων της υπερπαραγωγής και υπερκατανάλωσης. (4)
  • Η αυξανόμενη ζήτηση για υφασμάτινα προϊόντα τροφοδοτεί την αναποτελεσματική χρήση μη ανανεώσιμων πόρων, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής συνθετικών ινών από ορυκτά καύσιμα. (5)
  • Συνολικά, η παγκόσμια βιομηχανία κλωστοϋφαντουργίας χρησιμοποιεί περίπου 93 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού ετησίως – αρκετά για να καλύψουν τις ετήσιες ανάγκες κατανάλωσης πέντε εκατομμυρίων ανθρώπων. (6)
  • Οι πιέσεις για την ελαχιστοποίηση του κόστους παραγωγής για την κάλυψη της ζήτησης των καταναλωτών για προσιτά προϊόντα, οδηγούν σε μια πολύπλοκη και ποικίλη παγκόσμια αλυσίδα αξίας υφασμάτινων προϊόντων που αντιμετωπίζει πολλές κοινωνικές προκλήσεις. Συνεπώς, η παιδική εργασία και οι χαμηλόμισθοι εργαζόμενοι αποτελούν σοβαρή πηγή ανησυχίας στη βιομηχανία των ενδυμάτων.

Οι αρνητικές συνέπειες του γραμμικού μοντέλου υφασμάτων για τους ανθρώπους και το περιβάλλον

  • Η κατανάλωση υφασμάτινων προϊόντων στην Ευρώπη έχει τον τέταρτο μεγαλύτερο αντίκτυπο στο περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή, μετά τα οικιακά τρόφιμα και τις μετακινήσεις.
  • Η παγκόσμια βιομηχανία μόδας εκτιμάται ότι εκπέμπει το 3 έως το 10 τοις εκατό των συνολικών παγκόσμιων εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου.(8)
  • Η παγκόσμια παραγωγή υφασμάτινων προϊόντων εκτιμάται ότι ευθύνεται για το 20% περίπου της παγκόσμιας ρύπανσης καθαρού νερού, λόγω της βαφής και του φινιρίσματος των προϊόντων. (9)
  • Έως και το 35% όλων των μικροπλαστικών που απελευθερώνονται στο περιβάλλον μπορούν να εντοπιστούν στα υφασμάτινα προϊόντα. (3)
  • Μέχρι 40.000 τόνοι συνθετικών ινών απελευθερώνονται κάθε χρόνο μόνο στα λύματα των πλυντηρίων ρούχων. (10)
  • Η μικροπλαστική ρύπανση εκτιμάται ότι είναι περίπου 900 ίνες ανά τετραγωνικό μέτρο υφάσματος. (11)
  • Η βιομηχανία ενδυμάτων και υφασμάτων χρησιμοποιεί 1.900 χημικές ουσίες, εκ των οποίων οι 165 ταξινομούνται ως επικίνδυνες από την Ευρωπαϊκή Ένωση. (5)

Πιθανή θετική επίδραση που θα μπορούσαμε να δημιουργήσουμε μέσω του κυκλικού μοντέλου υφασμάτων

  • Οι καταναλωτές επωφελούνται περισσότερο από υψηλής ποιότητας προσιτά υφάσματα. (3)
  • Δημιουργούνται κατά μέσο όρο 20 έως 35 θέσεις εργασίας για κάθε 1.000 τόνους υφασμάτινων προϊόντων που συλλέγονται για επαναχρησιμοποίηση, όπως η πώληση μεταχειρισμένων ειδών ένδυσης.
  • Η παράταση της διάρκειας ζωής των ρούχων κατά εννέα επιπλέον μήνες μπορεί να μειώσει τα αποτυπώματα άνθρακα, νερού και αποβλήτων κατά 20 με 30%
  • Εάν ο αριθμός των φορών που φοριέται ένα ένδυμα διπλασιαστεί, οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου θα μειωθούν κατά περίπου 44%, σε σύγκριση με την παραγωγή ενός νέου ενδύματος. (12)
  • Η κλιμάκωση της ανακύκλωσης υφασμάτινων προϊόντων θα μπορούσε να βοηθήσει στη μείωση των εκπομπών CO2e κατά περίπου τέσσερα εκατομμύρια τόνους— ισοδύναμη με τις αθροιστικές εκπομπές μιας χώρας στο μέγεθος της Ισλανδίας. (1)

Το 2019, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνώρισε πως η βιομηχανία υφασμάτων έχει σημαντικές περιβαλλοντικές, κλιματικές και κοινωνικές επιπτώσεις, χρησιμοποιώντας πόρους, νερό, γη και χημικά και εκπέμποντας αέρια και ρύπους θερμοκηπίου.

Το Σχέδιο Δράσης για την Κυκλική Οικονομία εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 11 Μαρτίου 2020. Μέσω της βελτιστοποίησης του κανονιστικού πλαισίου, το σχέδιο στοχεύει στην επιτάχυνση της μετασχηματιστικής αλλαγής που απαιτείται από την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία για την επίτευξη καθαρότερης, κλιματικά ουδέτερης, αποδοτικής ως προς τους πόρους και ανταγωνιστικής οικονομίας.

Η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα βιώσιμα προϊόντα σε μια κυκλική οικονομία, έχει επισημάνει τα υφασμάτινα προϊόντα ως τομέα με υψηλή προτεραιότητα μετάβασης σε μια κυκλική οικονομία. Ένα από τα πρώτα, και συγκριτικά εύκολο να υιοθετηθούν, μέτρα, αποσκοπεί στη διαχείριση της ξεχωριστής συλλογής ενδυμάτων, προκειμένου να μειωθούν τα απόβλητα και να προωθηθεί η επιδιόρθωση και η επαναχρησιμοποίηση των υφασμάτινων προϊόντων.

Η αναθεωρημένη οδηγία-πλαίσιο για τα απόβλητα απαιτεί από τα κράτη μέλη να θεσπίσουν συστήματα ξεχωριστής συλλογής υφασμάτινων αποβλήτων έως την 1η Ιανουαρίου 2025.

Πρέπει να δημιουργηθεί ξεχωριστή συλλογή για όλα τα είδη υφασμάτινων προϊόντων, προκειμένου να αποφευχθεί η απόρριψη σε χώρους υγειονομικής ταφής.

Παραπομπές:

1. Scaling textile recycling in Europe–turning waste into value, McKinsey &Company, July 2022; (Eurostat Prodcom database; Intecus, Germany report, 2020; ISPRA, 2021; ISPRA, 2022;)
2. European Environment Agency (EEA), 2019 Textiles and the environment in a circular economy;
3. Sustainable and Circular Textiles by 2030, Factsheet, European Commission, March 2022
4. JRC, 2021, Circular economy perspectives in the EU Textile sector
5. EU Strategy for Sustainable and Circular Textiles, March 2022
6. A new textiles economy: Redesigning fashion’s future, Ellen MacArthur Foundation, 2017
7. Euratex, 2020, Key facts and Figures
8. Fashion on climate, Global Fashion Agenda and McKinsey, 2020
9. Environmental impact of the textile and clothing industry, European Parliamentary Research Service, European Parliament, January 2019
10. Eunomia, 2018
11. Bethanie M. Carney Almroth et al., Quantifying shedding of synthetic fibers from textiles; a source of microplastics released into the environment, PubMed, October 28, 2017.
12. Durable, repairable and mainstream, ECOS Aril 2021